Selasa, 26 Mei 2026

“Gede Cilike Piwales, Miturut Gede Cilike Bala’ (Mundut Tuladha Saking Nabi Ibrahim As.)”



 

خُطْبَةُ عِيْدُ الأَضْحى

1447 H / 2026 M 

“Gede Cilike Piwales, Miturut Gede Cilike Bala’ (Mundut Tuladha Saking Nabi Ibrahim As.)”

Dr. Muhamad Fatoni, M.Pd.I.

Dosen UIN SATU Tulungagung

 

السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ

 اَللهُ أَكْبَرُ اَللهُ أَكْبَرُ اَللهُ أَكْبَرُ. اَللهُ أَكْبَرُ اَللهُ أَكْبَرُ اَللهُ أَكْبَرُ. اَللهُ أَكْبَرُ اَللهُ أَكْبَرُ اَللهُ أَكْبَرُ  أَللهُ أَكْبَرْ كَبِيْرًا وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ كَثِيْرًا وَسُبْحَانَ اللهِ بُكْرَةً وَأَصِيْلاً، لَاإِلٰهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ، صَدَقَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَأَعَزَّ جُنْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ، لاَإِلٰهَ إِلَّا اللهُ وَاللهُ أَكْبَرُ، اَللهُ أَكْبَرُ وَلِلّٰهِ اْلحَمْدُ الْحَمْدُ ِللهِ، الْحَمْدُ ِللهِ الَّذِيْ حَمْدًا يُوَافِيْ نِعَمَهُ وَيُكَافِئُ مَزِيْدَهُ، يَا رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ كَمَا يَنْبَغِيْ لِجَلَالِ وَجْهِكَ وَلِعَظِيْمِ سُلْطَانِكَ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ لَا نُحْصِي ثَنَاءََ عَلَيْكَ أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيْكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ سَيِّدَنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ وَصَفِيُّهُ وَخَلِيْلُهُ، خَيْرُ نَبِيٍّ أَرْسَلَهُ اللهُ إِلَى الْعَالَمِ كُلِّهِ بَشِيْرًا وَنَذِيْرًا اَللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى أَلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ صَلَاةً وَسَلَامًا مُتَلَازِمَيْنِ إِلَى يَوْمِ الدِّيْنِ أَمَّا بَعْدُ، فَيَاأَيُّهَا الْحَاضِرُوْنَ اِتَّقُوا اللهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوْتُنَّ اِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُوْنَ قَالَ اللهُ تَعَالَى فِي الْقُرْاٰنِ الْعَظِيْمِ. أَعُوْذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيْمِ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ: لَنْ يَّنَالَ اللّٰهَ لُحُوْمُهَا وَلَا دِمَاۤؤُهَا وَلٰكِنْ يَّنَالُهُ التَّقْوٰى مِنْكُمْۗ كَذٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللّٰهَ عَلٰى مَا هَدٰىكُمْۗ وَبَشِّرِ الْمُحْسِنِيْنَ  

Jama’ah Idul Adha ingkang winulyo,

 

Monggo wonten kesempataan ingkang kebak keberkahan puniko, kito tansah ningkataken anggen kito iman lan taqwa wonten ngerso dalem Allah, kanti sekiat mungkin nindaaken punopo ingkang dados perintah ipun ugi nebihi dumateng sedoyo awisan ipun. Mugi-mugi kanti usaha ingkang istiqomah, kito dipun dadosaken golongan ipun tityang ingkang muttaqin, ingkang bejo dunyo ugi akhirat. Aamiin.

 

 أَللهُ أَكْبَرُ اَللهُ أَكْبَرُ اَللهُ أَكْبَرُ وَلِلّٰهِ اْلحَمْدُ

Jama’ah Idul Adha ingkang winulyo,

 

Alhamdulillah, ing enjang meniko, kulo dalah panjenengan sami, taksih ginanjar seger kewarasan, sahinggo taksih kaparingan Panjang yuswo, sahinggo saget pinanggih maleh kalian idul adha. Dinten ingkang kebak Sejarah, dinten ingkang sedoyo tiyang islam dipun sunah aken nyembelih hayawan qurban, perlu itba’ panjenengan ipun Nabi Ibrahim as. Allah Swt. Ngendikaaken wonten Al-Quran Surat Al-Nahl (16); 123:

 

﴿ثُمَّ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ أَنِ ٱتَّبِعۡ مِلَّةَ إِبۡرَٰهِيمَ حَنِيفٗاۖ وَمَا كَانَ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ١٢٣﴾

 

Artosipun: “Nuli ingsun paring wahyu marang siro (Muhammad), anuto siro (Muhammad) marang agomo Ibrahim ingkang lurus. Lan deweke (Ibrahim) iku ora termasuk golongan wong-wong kang podo nyekuthoake Allah.” (Qs. Al-Nahl (16); 123).

 

أَللهُ أَكْبَرُ اَللهُ أَكْبَرُ اَللهُ أَكْبَرُ وَلِلّٰهِ اْلحَمْدُ

 

Jama’ah Idul Adha ingkang winulyo,

 

Nabi Ibrahim meniko satunggaling nabi ingkang Istimewa, ingkang kagolong ulul azmi. Nabi ingkang anggadahi kesabaran lan ketabahan ingkang ageng sanget, ngluwihi nabi ingkang lintu. Nabi Ibrahim, pikantuk derajat meniko ing antawis ipun keranten panjenengan ipun kiat, lan sabar dipun uji kalian ujian ingkang awrat sanget.

 

Sepisan, Nabi Ibrahim dipun uji kalian geni. Rikolo piyambakipun sumerep ingkang dipun lampahi Raja Namrut sak bolonipun, nyembah dateng braholo. Nabi Ibrahim lajeng ngrusak braholo-braholo meniko. Namrut ingkang sumerap, lajeng damel “api unggun ingkang ageng”. Nabi Ibrahim dipun uncalaken dateng sak lebetipun geni meniko, piyambak ipun boten ajrih, lan tetep sabar. Lajeng Allah paring pitulung.

 

Kaping kalih, Nabi Ibrahim dipun uji, ninggalaken garwo lan putranipun ingkang nembe kemawon lahir wonten ing jurang ingkang tandus, mboten wonten tanduran ingkang cukul, ugi mboten wonten toyo. Nabi Ibrahim tetep tatag atinipun, nderek aken printah saking ngerso dalem Allah Swt.

 

Kaping tigo, Nabi Ibrahim dipun uji supados nyembelih ingkang putro ingkang taksih nedheng lucu-lucunipun. Putro ingkang dangu dipun rantosipun. Putro ingkang dipun tresnani, piyambakipun tetep ndherek perintahipun Allah, kanthi Ikhlas, lan sabar. Ujian meniko ingkang dados cikal bakal ibadah qurban ingkang kito lampahi.

 

 أَللهُ أَكْبَرُ اَللهُ أَكْبَرُ اَللهُ أَكْبَرُ وَلِلّٰهِ اْلحَمْدُ

 

Jama’ah idul adha ingkang dipun Rahmati Allah,

 

Keranten ujian ingkang awrat meniko, Nabi Ibrahim dipun angkat drajat ipun dados nabi ingkang pinunjul, dados nabi ingkang kajuluk kholilullah, sak sampun ipun lulus saking ujian-ujian ingkang awrat sanget. Meniko minongko dados pepiling kagem kulo dalah panjenengan sami, bilih menawi kito kepengen dipun angkat drajat ipun, kito kedah lulus saking ujian-ujian ingkang awrat, ingkang mawarni-warni. Sampun bayangaken, bilih urip mulyo mboten mawi ujian sedoyo meniko mawi ujian lan perjuangan ingkang mboten gampil.


Nabi Ibrahim dipun uji kanthi perkawis ingkang saget bebayani dateng rogo nipun, dateng gesangipun, rupi geni. Dipun uji pisah kalih tiang-tiang ingkang dipun remeni lan sayangi, rupi garwa lan anakipun. Dipun uji kanthi perkawis ingkang langkung berat maleh rupi nyembelih putro kinasih ipun. Panjenengan ipun lulus. Lajeng diangkat derajat ipun dados nabi ingkang pinunjul.


Niki nedahaken, bilih soyo awrat ujian, menawi saget nglampahi kanthi sae lan sabar, derajat ingkang dipun paringaken ugi inggil. Panjenengani pun Rasulullah Saw. Paring pemut wonten salah setunggalipun hadits:


عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: (إِنَّ عِظَمَ الْجَزَاءِ مَعَ عِظَمِ الْبَلَاءِ وَإِنَّ اللَّهَ إِذَا أَحَبَّ قَوْمًا ابْتَلَاهُمْ فَمَنْ رَضِيَ فَلَهُ الرِّضَا وَمَنْ سَخِطَ فَلَهُ السُّخْطُ)


Artosipun: “Saking Anas bin Malik Ra. Saking Rasulullah Saw. Ngendiko: ‘Sak temene agunge piwales sartane agunge cobo. Lan sak temene Allah naliko demen marang sijine kaum, mongko paring cobo marang kaum mau. Sing sopo ridho, mongko kanggone wong iku Ridhone Allah, lan sing sopo bendhu, mongko kanggone wong iku bendhune Allah’.” (HR. Al-Turmudzi lan Ibnu Majah).

 

Jama’ah Idul Adha ingkang winulyo,

 

Keranten meniko, sejatosipun bala’, utawi ujian, haqiqot ipun meniko tondo bilih tiang meniko dipun remeni dening. Sedayanipun tiang gesang meniko dipun uji. Wonten kalanipun dipun uji kanti kirang ipun ekonomi, sudo Kesehatan ipun, dipun uji kanthi keluargo nipun, dipun uji kanthi wong tuo, bojo, anak, morotuo lan lintu-lintunipun. Sedoyo kolowahu perlu ningkataken kualitas iman, islam, ihsan, kulo panjenengan sami, ugi kedewasaan kulo panjenengan sami.

 

Mboten cekap mekaten bahkan kenikmatan ingkang dipun paringaken dateng kito, kados dene bondo dunyo ingkang kathah, anak bojo ingkang taat, meniko ugi cobo saking ngerso dalem Allah.

 

Kathah piyantun ingkang dipun cobo rupi kekirangan, kados kirang ekonomi, kirang sehat, kirang pinter, sami lulus. Tapi kathah piyantun ingkang dipun uji mawi jembaripun rezeki, badan ingkang sehat, akal ingkang limpat justru mboten kiat. Milo symbol saking ujian kenikmatan meniko, Nabi Ibrahim dipun perintah supados nyembelih dateng putro nipun. Kenikmatan ingkang langkung unggul dipun bandingaken kalian bondo donyo isinipun. Nabi Ibrahim dipun uji eman putro punopo manut dateng perintahipun Gusti Allah Swt. Ingkang nitahaken. Nabi Ibrahim pilih ndherek printahipun Gusti Allah Swt. Allah Swt. Ngendika aken:

 

﴿إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلۡبَلَٰٓؤُاْ ٱلۡمُبِينُ ١٠٦ وَفَدَيۡنَٰهُ بِذِبۡحٍ عَظِيمٖ ١٠٧ وَتَرَكۡنَا عَلَيۡهِ فِي ٱلۡأٓخِرِينَ ١٠٨ سَلَٰمٌ عَلَىٰٓ إِبۡرَٰهِيمَ ١٠٩ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ ١١٠ إِنَّهُۥ﴾

 

Artosipun: “Sak temene iki yekti Bala’ sing nyoto. Lan ingsun (Allah) nebus kanti sembelihan kang agung. Lan ingsung ninggal kanggo deweke (pujian kang agung) ono wong-wong sing tumeko akhir. Keselametan kanggo Ibrahim. Kayo mangkono ingsun males marang wong kang podo gawe bagus kabeh.” (Qs. Al-Shaffat (37); 106-110).

 

Jama’ah Idul Adha ingkang winulyo,

 

Milo saking meniko wonten tiap Idul Adha sedoyo tiang islam dipun sunnah aken nyembelih hayawan qurban. Meniko minongko itba’ nabi Ibrahim. Ugi perlu nglatih dateng nafsu kito sami, ingkang supados sadar, bilih sedoyo ingkang kito miliki, meniko haqiqot ipun namung titipan saking Allah Swt. Ingkang sak wanci-wanci dipun pundut, mboten wonten ingkang saget nolak.

Sedoyo kedadosan ingkang wonten sak lebetipun alam donyo meniko, mboten sanes nderek garis ingkang sampun dipun garisaken Allah awit zaman azali. Ananging, kito anggadahi kewajiban ikhtiar ingkang supados “garis meniko sae”. Garis ingkang sae meniko kedah kito tebus kanthi ikhtiar ingkang saestu. Mawi pengorbanan ingkang ageng. Meniko cocok kalian ngendikanipun Allah Swt. Wonten Al-Qur’an  Surat Al-Baqarah (2); 155-157:

 

﴿وَلَنَبۡلُوَنَّكُم بِشَيۡءٖ مِّنَ ٱلۡخَوۡفِ وَٱلۡجُوعِ وَنَقۡصٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡوَٰلِ وَٱلۡأَنفُسِ وَٱلثَّمَرَٰتِۗ وَبَشِّرِ ٱلصَّٰبِرِينَ ١٥٥ ٱلَّذِينَ إِذَآ أَصَٰبَتۡهُم مُّصِيبَةٞ قَالُوٓاْ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّآ إِلَيۡهِ رَٰجِعُونَ ١٥٦ أُوْلَٰٓئِكَ عَلَيۡهِمۡ صَلَوَٰتٞ مِّن رَّبِّهِمۡ وَرَحۡمَةٞۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُهۡتَدُونَ ١٥٧﴾

 

Artosipun: “Lan yekti ingsun bakal paring cobo temen kanti setitik roso wedi, luwe, lan kurange bondo, jiwo, lan woh-wohan, lan aweho kabar seneng siro (Muhammad) marang wong kang podo sobar. Yoiku wong kang nalikane keno musibah, podo ngucap “Ingsun keduwene Gusti Allah, lan sak temene namung dumateng Allah ingsun podo bali kabeh. Wong iku kabeh podo oleh rahmat lan kawelasan soko pengerane, lan wong iku kabeh wong kang podo oleh pituduh.

 

Jama’ah Idul Adha ingkang winulyo,

 

Mugi-mugi kito tansah kaparingan kekiyatan lan kesuksesan menawi dipun paringi cobo. Mugi kito kagolong tiang ingkang sami sabar lan pikantuk pitedah saking ngerso dalem Allah. Ing akhiripun sak wanci kapundut, dipun paringi husnul khatimah. Aamiin yaa Rabbal’aalamiin.

 

 بَارَكَ اللهُ لِيْ وَلَكُمْ فِي الْقُرْاٰنِ الْعَظِيْمِ وَنَفَعَنِي وَاِيَّاكُمْ بِمَا فِيْهِ مِنَ الْاٰيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيْمِ وَتَقَبَّلَ مِنِّيْ وَمِنْكُمْ تِلَاوَتَهُ اِنَّهُ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ. وَأَسْتَغْفِرُ اللهَ الْعَظِيْمَ لِيْ وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمَاتِ فَيَا فَوْزَ الْمُسْتَغْفِرِيْنَ وَيَا نَجَاةَ التَّائِبِيْنَ

 

Khutbah II

 

 اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ وَلِلّٰهِ الْحَمْدُ الْحَمْدُ للهِ الَّذِيْ أَنْعَمَنَا بِنِعْمَةِ الْاِيْمَانِ وَالْاِسْلَامِ. وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيْرِ الْأَنَامِ. وَعَلٰى اٰلِهِ وَأَصْحَابِهِ الْكِرَامِ. أَشْهَدُ اَنْ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللهُ الْمَلِكُ الْقُدُّوْسُ السَّلَامُ وَأَشْهَدُ اَنَّ سَيِّدَنَا وَحَبِيْبَنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ صَاحِبُ الشَّرَفِ وَالْإِحْتِرَامِ أَمَّا بَعْدُ،

 

 فَأُوْصِيْكُمْ وَنَفْسِي بِتَقْوَى اللّٰهِ عَزَّ وَجَلَّ وَاتَّقُوا اللهَ تَعَالَى فِي هَذَا الْيَوْمِ الْعَظِيمِ، وَاعْلَمُوْا أَنَّ اللهَ أَمَرَكُمْ بِأَمْرٍ عَظِيْمٍ، أَمَرَكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالسَّلَامِ عَلَى نَبِيِّهِ الْكَرِيْمِ فَقَالَ: إِنَّ اللّٰهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ، يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوْا صَلُّوْا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا،

اللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا وَنَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ الطَّيِّبِيْنَ، وَارْضَ اللّٰهُمَّ عَنِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ، أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَعَلِيٍّ، وَعَنْ سَائِرِ الصَّحَابَةِ الصَّالحينَ وارحمنا معهم برحمتك يا أرحم الراحمين.

 

  اللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ، إِنَّكَ سَمِيعٌ قَرِيبٌ مُجِيبُ الدَّعَوَاتِ،

 

اللّٰهُمَّ اجْعَلْ عِيدَنَا هَذَا سَعَادَةً وَتَلاَحُمًا، وَمَسَرَّةً وَتَرَاحُمًا، وَزِدْنَا فِيهِ طُمَأْنِينَةً وَأُلْفَةً، وَهَنَاءً وَمَحَبَّةً، وَأَعِدْهُ عَلَيْنَا بِالْخَيْرِ وَالرَّحَمَاتِ، وَالْيُمْنِ وَالْبَرَكَاتِ،

 

اللّٰهُمَّ اجْعَلِ الْمَوَدَّةَ شِيمَتَنَا، وَبَذْلَ الْخَيْرِ لِلنَّاسِ دَأْبَنَا   اللّٰهُمَّ أَدِمِ السَّعَادَةَ عَلَى وَطَنِنَا، وَانْشُرِ الْبَهْجَةَ فِي بُيُوتِنَا، وَاحْفَظْنَا فِي أَهْلِينَا وَأَرْحَامِنَا، وَأَكْرِمْنَا بِكَرَمِكَ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ،

 

 رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً، وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ، وَأَدْخِلْنَا الْجَنَّةَ مَعَ الْأَبْرَارِ، يَا عَزِيزُ يَا غَفَّارُ

 

عِبَادَ اللهِ، إنَّ اللهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإحْسَانِ، وَإِيْتَاءِ ذِي الْقُرْبَى ويَنْهَى عَنِ الفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالبَغْيِ، يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ، فَاذكُرُوا اللهَ الْعَظِيْمَ يَذْكُرْكُمْ وَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ، عِيْدٌ سَعِيْدٌ وَكُلُّ عَامٍ وَأَنْتُمْ بِخَيْرٍ  


Tidak ada komentar:

Posting Komentar

“Gede Cilike Piwales, Miturut Gede Cilike Bala’ (Mundut Tuladha Saking Nabi Ibrahim As.)”

  خُطْبَةُ عِيْدُ الأَضْحى 1447 H / 20 26 M   “Gede Cilike Piwales, Miturut Gede Cilike Bala’ (Mundut Tuladha Saking Nabi Ibrahim As...